Hyrje | Intervista | Intervista:Flet Ahmet Mehmeti, Drejtor Ekzekutiv iInstitutit të Studimeve për Çamërinë

Intervista:Flet Ahmet Mehmeti, Drejtor Ekzekutiv iInstitutit të Studimeve për Çamërinë

 
Çështja çame si ajo e sudetëve në Çeki
 
Albert ZHOLI
 
A ka raste të ngjashme në Europë si çështja çame?
              Në fund të Luftës së Dytë Botërore dhe menjëherë pas saj, në disa
vende europiane, siç dihet, ndodhën shpërngulje masive të popullsive etnike nga
trojet e veta. Po marrim në shqyrtim dy raste sa të ngjashme aq edhe të ndryshme
në pikëpamje të ngjarjeve historike e zgjidhjes së tyre në vitet '90 deri sot
dhe konkretisht: modelin e Sudeteve si alternativë për fillimin e  zgjidhjes së
Çështjes Çame.
                  Rajoni i quajtur Sudeti ( çekisht e polonisht) dhe Sudetenland
( gjermanisht) ishte pjesë e shtetit sllav të njohur si Moravia e Madhe dhe që
sot shtrihet në krahinat e Bohemisë, Moravisë dhe Silezisë Austriake.
Pas Luftës së Parë Botërore, më 1919, Traktati i San Zhermenit i përfshiu këto
teritore në Republikën Çekosllovake. Pas ardhjes së Hitlerit në fuqi, edhe në
Sudete, në vitet 1930, Konrad Helen krijoi Partinë Gjermane ( Naziste) të
Sudeteve.
Në Marrveshjen e Mynihut të Shtatorit 1938 u sanksionua aneksimi i rajonit në
shtetin Gjerman. Sudetet u sulmuan nga 1-10 tetori 1938 dhe u mbajtën të
pushtuara deri më 1945.
                Gjermanët që banonin në Çekosllovaki, veçanërisht ata të rajonit
të Sudeteve, në një masë që u gjykua nga Fuqitë Aleate,  luajtën rolin origjinal
të “ Kalit të Trojës” në planet e Hitlerit për likuidimin e Republikës
Çekosllovake. Menjëherë pas marsit ‘39 në lëvizjen e rezistencës jokomuniste
çeke lindi mendimi për dëbimin nga Çekosllovakia të popullsisë gjermane pas
luftës. Presidenti Eduard Benesh (1844-1948), atëherë në emigracion, që
kryesonte luftën për për ta çuar vendin në kufijtë e paramynhenit, mbështeste
këtë ide, duke synuar ta ripërtërijë republikën si shtet të tre popujve sllave:
çekëve, sllovakëve dhe ukrainasve të Nënkarpateve.
               Filloi përpunimi dhe shqyrtimi i planeve të dëbimit që do të
quhej shpërngulje.
 
Përse lindi kjo domosdoshmëri?
Domosdoshmëria e kryerjes së saj motivohej me fajin kolektiv të popullsisë
gjermane për copëtimin e Çekosllovakisë dhe mbështetjen vullnetare të Gjermanisë
naziste.
Beneshi kujtonte se pa mbështetjen e aleatëve në koalicionin antihitlerian një
akt i tillë nuk do të mund të realizohej. Çështja gradualisht filloi të marrë
karakter ndërkombëtar. Anglezët dhe amerikanët në fillim në parim nuk dolën
kundër shpërnguljes, por pastaj, duke u njohur nga afër me propozimin konkret
çekosllovak, filluan të çfaqin kujdesin e njohur, duke përmendur pagadishmërinë
e opinionit shoqëror perëndimor ndaj zgjidhjes së tillë të çështjes dhe duke ju
druajtur forcimit të jashtëzakonshëm të ndikimit sovjetik në Çekosllavaki.
Bashkimi Sovjetik që në fillim nuk ishte kundër shpërnguljes së gjermanëve. Në
pranverën e vitit 1944, Ushtria e Kuqe e çoi Çekosllavakinë në kufijtë e
paraluftës. Para qeverisë dolën detyra të reja me rëndësi të dorës së parë: organizimi i
qeverisjes së territoreve të çliruara, marrja e miratimit përfundimtar prej
aleatëve të vendosjes së vendit në kufijtë e paramynhenit, ardhjen e qeverisë në
teritoret e çliruara si dhe problemet që lidheshin me kryengritjen kombëtare
sllovake dhe ngjarjet e Nënkarpateve Ruse në vjeshtën e vitit 1944, etj. Çështja
e fatit të gjermanëve “çekosllovakë”, që dukej, në parim tashmë e zgjidhur sikur
ishte shtyrë në plan të dytë.
 
Si vepronin zyrtarët sllovakë në këtë kohë?
Aq më shumë zyrtarët shtetërorë vazhdonin punën për përsosjen e tërësisë së
rregullave dhe veprimeve për shpërnguljene popullsisë gjermane nga
Çekosllavakia. Në maj të vitit 1944 në mënyrë të zgjeruar “Projekti i zgjidhjes
së çështjes mbi pakicat në RCS” i cili u përgatit nga D. Cisarzh, bashkëpunëtor
i seksionit analitik të Ministrisë së Punëve të Jashtëme.
E. Beneshi vazhdonte të mbante lidhje me atdheun duke komunikuar për zgjidhjet e
kësaj apo asaj çështjeje të rëndësishme për të ardhmen e vendit.
Në 15 maj ai u drejtoi një radiotelegram të hapur ithtarëve të vet në të cilin
flitej edhe për shpërnguljen e gjermanëve.
“Për çështjen e gjermanëve tanë ne do të presim”, thuhet në depeshë. “Secili e
di shumë mirë që kufijtë historikë, në fund të fundit në vija të përgjithshme,
duhet t'i ruajm. Këtu dhe në vende të tjera mbështetje
të mjaftueshme ka parimi i shpërnguljes së pakicave. Por është e njohur, që të
tre milion gjermanët është e pamundur të shpërngulen dhe në këtë mënyrë, ne
përsëri do të kemi gjermanë, megjithëse ata do të jenë
sheshazi më pak. Dihet gjithashtu që traktatet e vjetra që kanë të bëjnë me
pakicat gjermane e hungareze nuk e kanë justifikuar veten dhe nuk mund të
përtërihen. Kjo sepse gjithnjë e më shumë po bëhen negativë. Po punoj me
anglezët, amerikanët dhe rusët për atë që prej kësaj të krijoj një program
pozitiv”.
 
Epiqendra Londra. Si shkonin njofimet në këtë qendër të diplomacisë së asaj kohe?
Ndërkaq në Londër vazhdonin të shkonin njoftime për prirjet dhe gjendjen
shpirtërore të çekëve në marrëdhenie me popullsinë gjermane dhe kërkesat për
shpërnguljen e të gjithë gjermanëve.
“Urrejtja ndaj gjermanëve është e tmerrshme përderisa as në qytete as në fshatra
nuk ka pothuaj asnjë familje që ndonjë nga pjestarët e të cilës të mos kenë
pësuar vrasje ose si rezultat i futjes në kampet e përqëndrimit. Në thikë e në
pikë janë si borgjezia edhe punëtorët.Veçanërisht midis luftëtarëve tanë ka një
zemërim të tmerrshëm: gjermanët jashtë të gjithë deri në një ......S'ka gjermanë
luajalë, të gjithë janë njëlloj, edhe në rastin më të mirë fëmijët e gjermanëve
do të rriten si pangjermanë.”
Në fund të shtatorit 1944 Ministria e Punëve të Brendëshme në bashkëpunim me
seksionin analitik të Ministrisë së Punëve të Jashtëme përpunoi projektdekretin
e presidentit për heqjen e shtetësisë çekosllovake. Në të shkruhej për lënien e
shtetësisë të gjithë gjermanëve dhe hungarezëve, me përjashtim: kush i mbeti
besnik republikës Çekosllovake dhe mori pjesë aktive në luftë për çlirimin e
saj”. Ndërkaq projektdekreti i shqyrtuar dhe i miratuar në fillim të nëntorit
1944 prej qeverisë nuk mori pëlqimin e Këshillit të Ministrave dhe nuk u
nënshkrua nga presidenti. Beneshi nuk mundi të nënshkruaj për arsye të pozitës
së lëkundur të aleatëve lidhur me çështjen e transferimit të popullsisë
gjermane.
 
Memorandumi
Në fund të nëntorit qeveria çekosllovake përpunoi dhe u dërgoi qeverive angleze,
amerikane dhe sovjetike një memorandum të zgjeruar mbi çështjen e transferimit.
Në takimin e Beneshit me A. Idenin, ministër i punëve të jashtme britanike, ky i
fundit theksoi:”Nuk priten vështirësi të mëdha” në qeverinë dhe parlamentin e
tij për këtë dhe vërejti, që ”shpërngulja duhet bërë shpejt e shumta në vazhdim
të 2 vjetëve pas përfundimit të armëpushimit sepse pastaj përsëri në shoqërinë
britanike do të rritet simpatia për “fatkeqët gjermanë”. Më tej ai këshilloi
“çekizimin” gradual të gjermanëve që do të mbeten në Çekosllovaki, sepse çështja
e pakicës gjermane do të zgjidhet
përfundimisht e do të jetë hequr nga rendi i ditës”.
Ndërkohë në kanale diplomatike vazhdonin takimet dhe letrat e memorandumit
dërguar forcave aleate. Një letër për këtë problem ju dërgua Stalinit.
Në fund të janarit 1945 anglezët dhe amerikanët u përgjigjën se nuk kishi ndonjë
gjë kundër në parim por transferimi duhej pritur deri sa të merrej një miratim
zyrtar i aleatëve.
 
Takimi i Jaltës a solli rezultat konkret?
Por edhe në takimet e Jaltës në mes të shkurtit 1945 rezultoi se zgjidhja ishte
“jashtzakonisht e ndërlikuar” dhe se Stalini u kishte thënë dy kolegëve
perëndimorë se “gjermanët ikën vetë nga Polonia”.
Nga qeveria çekosllovake bëheshin përpjekje të ethëshme që fuqitë aleate ta
detyronin Gjermaninë të pranonte 2,5 milion gjermanë çekë.
Më 28 qershor 1945 përfaqësuesit çekosllovakë i priti Stalini. Kërkesës së tyre
që t'u jepen porosi luftëtarëve sovjetikë për të bashkëpunuar me ta për
shpërnguljen e gjermanëve, Stalini i habitur iu përgigj me pyetjen “Mos vallë
luftëtarët tanë e pengojnë këtë?”
Në të njëjtën kohë në një seri vendesh, sidomos në qytetet e mëdha të
Sllovakisë, Moldavisë e Sudeteve organet e pushtetit filluan të shpërngulnin më
dhunë dhjetëra mijë gjermanë e hungarezë pa asnjë lloj
diferencimi, gjë që shtypi i huaj ju përgjigj me qëndrim negativ të theksuar.
Këto veprime u shoqëruan me riatdhesimin e 700 mijë çekëve e sllovakëve që
jetonin në Hungari, Austri, Rumani e Jugosllavi etj.
Ne atë kohë urrejtja mjegullonte trurin dhe e vështirësonte perceptimin e
armikut si njeri. Dëbimi dhe çpronësimi i popullsisë gjermane përjetohej si
hakmarrje dhe ndëshkim i merituar. Në javët e para pas çlirimit kjo mori formën
e internimeve dhe dëbimeve masive të pamëshirëshme.
Në qoftë se Perëndimi në mbarim të luftës ishte kundër shpërnguljes, Moska ishte
“pro” duke demonstruar në këtë mënyrë edhe mosndërhyrjen në punët e brendëshme
të vendeve të çliruara nga Ushtria
e Kuqe.
 
Në punimet e Konferencës së Potsdamit çfarë u theksua?
Më 5 korrik në Berlin u nënshkrua për rënien (disfatën) e tij dhe marrjen e
pushtetit në territorin gjerman nga qeveritë e BRSS, SHBA dhe Britanisë së Madhe
si dhe qeverisë së përkohëshme të Francës.
Në punimet e Konferencës së Potsdamit, nga 17 korriku deri në 2 gusht, çështja
Gjermane zuri vendin qëndror. Midis të tjerave marrëveshja për vendosjen në
Gjermani të popullsisë gjermane ose pjesëve të saj nga Polonia, Çekosllavakia
dhe Hungaria parashikonte që transferimi të kryhej i organizuar dhe në mënyrë
humane dhe që Këshilli i Kontrollit Aleat për Gjermaninë duhet t'i kushtonte
vëmendje të veçantë shpërndarjes së drejtë të gjermanëve të mbërritur në të
gjitha zonat e okupimit. Nga vendet eurolindore do të shpërnguleshin 6-6.5
milion gjermanë.
Pikërisht në ditën e mbarimit të Konferencës së Potsdamit më 2 gusht 1945 doli
dekreti presidencial për lënien e shtetësisë çekosllavake të të gjithë personave
me kombësi gjermane dhe hungareze dhe pastaj vazhdoi dekreti për lënien e
pasurive të tyre. Analogjikisht ndodhi me gjermanët edhe në Poloni.
Shkaku kryesor i lindjes së marrëdhënieve të ashpra armiqësore nga ana e
popullsive të Polonisë e Çekosllavakisë ndaj gjermanëve ishte politika e
Gjermanisë fashiste.
Në përputhje me vendimin e Këshillit të Kontrollit Aleat të 20 nëntorit 1945
tregohej kujdes për itineraret, afatet dhe numrin e popullsisë që i nënshtohej
vendosjes në zonat e okupimit në Gjermani.
Nga Çekia do të çvendoseshin 3 milion gjermanë.
Më 10 gusht, mbështetur në vendimet e Konferencës së Potsdamit, Beneshi nxori
dekretin nr.33 që u hiqte shtetësinë çekosllovake personave me kombësi gjermane
e hungareze me përjashtimet e përmendura. Në këtë mënyrë parimi i fajit kolektiv
u përforcua në një akt konkret ligjor duke krijuar një bazë ligjore të
përshtatëshme për shpërnguljen masive të popullsisë gjermane nga RÇS.
Po në këtë ditë qeveria çekosllovak mori vendimin të ftonte në Pragë për
shqyrtimin e kësaj çështjeje të komandantit të forcave okupuese sovjetike në
Gjermani mareshallin Zhukov, i cili ra dakort vetëm për 140 mijë vetë të ish
rajhut duke spjeguar se për këtë duhet një studim dhe vendim i shtabit të tij
pasi në teritorin e okupimit sovjetik kishte vërshuar një sasi e madhe
gjermanësh nga Polonia.
 
Çfarë përmbante Vendimi i Këshillit të Kontrollit Aleat?
Vendimi i Këshillit të Kontrollit Aleat i 20 nëntorit 1945 caktoi 2. 500.000
vetë nga Çekosllovakia, prej të cilëve 750.000 në zonën sovjetike dhe 1.750.000
në atë amerikane. Në 16 prill të vitit 1946 ministri i tregëtisë së jashtme,
Ripke, raportoi se i kishte theksuar Stalinit, në vizitën e tij në Moskë “
rëndësinë jetësore” për Çekosllovakinë që kishte shpërngulja e gjermanëve dhe
“Stalini u pajtua plotësisht me këtë “. Ai i kishte thënë: “ Gjermania ka rënë
por çështja gjermane mbetet”. Stalini i shprehu edhe një dëshirë, që
“shpërngulja të bëhet e organizuar dhe njerëzisht dhe në asnjë
mënyrë me metoda naziste” Ministri e siguroi që ashtu po bëhet.
Perëndimi, si dhe BRSS, në fund të fundit gjithashtu u pajtua me shpërnguljen e
gjermanëve që ishte fiksuar në Konferencën e Potsdamit. Duhet shënuar që këto
vendime, megjithëse ishin marrë pas përfundimit të luftës në Europë, por ende pa
mbaruar Lufta e Dytë Botërore në tërësi.
Perëndimi shkonte nën presionin e rrethanave, pa dashur të vërë nën kanosje
pjesëmarrjen e BRSS në luftë kundër Japonisë kurse BS ishte i bindur në
drejtësinë e vet dhe synonte stabilizimin e gjendjes në Çekosllovaki, avanpost i
ndikimit të tij në Europën Qendrore e Juglindore.
 
Statistikat çfarw kanw treguar?
Lidhur me ritmet e rënies së popullsisë gjermane dhe spastrimit etnik në
Çekosllovaki po japim disa shifra: në vitin 1937 kishte 29% gjermanë, pas dhjetë
vjetësh zbritën në 2% kurse në vitin 1991 në 0.5%. Ata ose u asimiluan ose
“vullnetarisht” lanë vendin.
Në kushtet e reja të krijuara pas rënies së perdes së hekurt përsëri po
aktualizohet çështja e shpërnguljeve me dhunë të popullsive nga trojet e veta
etnike, kryesisht në fund të luftës se Dytë Botërore dhe fill pas saj. Kjo
çështje në fillim u ngrit nga politikanët e pastaj tërhoqi vëmendjen edhe të
historianëve. Kështu Partia Social- Demokrate Çeke në 1993 vuri në programin e
saj këtë pasazh: Në interes të së ardhmes ne hedhim poshtë disa përpjekje të
kthimit në çështjet e kërkesave pasurore të gjermanëve të Sudeteve. Falja,
mirëkuptimi dhe kërkimi i ndjesës së ndërsjelltë me drejtësi dhe njerëzi dhe jo
hapja e flakëve të reja pasurore si edhe grindjeve territoriale. Grindjet
partiako- politike rreth problemit të gjermanëve të Sudeteve nuk ishin shuar por
kishin përfshirë mjetet e informacionit masiv. Në shqyrtimin e problemit kishin
hyrë gazetarët, politologët , sociologët, historianët etj. Në 1994 Instituti i
Marrdhënieve Ndërkombëtare të RÇ botoi përmbledhjen e dokumenteve “Çekët dhe
çështja sudetogjermane 1939-1945”, e cila jepte një paraqitje të plotë të
përpunimit dhe evolimit të pikpamjeve për zgjidhjen e çështjes së gjermanëve
“çekosllovakë” gjatë kohës së luftës.
 
PO historianwt a e kanw thwnw fjalwn e vetw?
Instituti i Historisë Moderne të ASH të Çekisë zhvilloi në faqet e revistës së
vet “Soudobe dejiny” një forum me korespodencë “ Mbi çështjen sudetogjermane” .
Këtu shfaqën mendimet e tyre 14 shkencëtarë, pesë prej tyre jashtë kufirit,
kryesisht nga Gjermania.
Në këtë forum u dalluan dy grupe. Njëri ngulte këmbë për t'i shikuar ngjarjet në
kushtëzimin e tyre konkret historik “ çfarë ndodh në histori nuk mund të
anullohet ( hiqet)”, pasi kjo nuk do të ishte një akt tragjik . Grupi tjetër
gjykonte : “çështja kryesore nuk është çfar bënë çekët atëhere, në 1945-47, por
në atë, çfarë duhet të bëjnë tani, sot”. Sipas tyre, nuk është historia por
bashëkohësia, sepse kishte dy pikvështrime: si problem i politikës së jashtme, i
cili mund të ketë ndikim në fatin e mëtejshëm të shtetit çek dhe si problem i
politikës së brëndshme me pasojat analogjike të mundshme. Kusht paraprak ishte
besimi në vlerat e përgjithshme. Shpërngulja u mbështet në vlera të tjera. Në
qoftë se dëshirohet të mbrohen ato atëherë nuk qëndrohet me të dy këmbët në
tokën europiane.
 
A pati zgjidhje politike ky problem?
Debateve u dha fund zgjidhja politike. Presidenti Havel kërkoi falje për
shpërnguljen e gjermanëve nga Çekosllovakia pas Luftës së Dytë Botërore.
Në janar të 1997 u shpall Deklarata e përbashkët çeko-gjermane e nënshkruar nga
kryeministri i RÇ B.Klaus dhe kancelari I RFGJ H.Kol. Pala gjermane njohu
përgjegjësinë e saj të dhunës ndaj çekëve ,
për coptimin e Çekosllovakisë para Luftës, për atmosferën në të cilën u bë
shpërngulja menjëherë pas luftës. Çekët nga ana e tyre, shprehën keqardhjen për
persekutimet dhe padrejtësitë që ju desh të pësonin njerëzit e pafajshëm në
kohën e shpërnguljes.
Qysh nga ajo kohë kjo çështje shfaqet ( si rregull në pikun e betejave politike)
kur humbet nga fusha e shikimit opinioni botëror dhe më saktë opinioni gjerman
dhe austriak.
 
Po qarqe tw caktuara ccfarw kwrkesash parashtrojnw?

Nga ana tjetër qarqe të caktuara në RFGJ dhe Austri i bënin thirrje qeverive të
tyre të vendosin vetëm zyrtarisht për dekretet si mishërim i parimit të fajit
kolektiv. Përfaqsuesit më radikalë të komunitetit sudetogjerman kërkojnë kthimin
e pasurive të tyre të konfiskuara në vitet 1945-46 si dhe kthimin e të drejtave
të tyre qytetare dhe politike në Çeki.
Ndërkohë asnjë udhëheqës zyrtar i Gjermanisë dhe Austrisë, as përfaqësuesit
drejtues të BE nuk pajtohen me këtë qëndrim në ditët e sotme.
Polemika rreth dekreteve të Beneshit u ashpërsua në pranverën e vitit 2002 para
zgjedhjeve parlamentare. Në janar kryeministri M.Zemun në një nga intervistat e
tij i quajti gjermanët e Sudeteve “kolona e pestë e Hitlerit”. Politikanët
austriakë dhe gjermanë iu përgjigjën me kritika të ashpra këtyre deklarimeve. U
anullua vizita e paralajmëruar në Pragë. Presidenti Havel u detyrua të mbante
qëndrim ndaj deklarimeve të ashpra të Zemanit.
Në prill të vitit 2002 dhoma e deputetëve e parlamentit çek njëzëri miratoi me
tone të zbutura deklaratën ku shpjegoi qëndrimin e saj ndaj dekreteve të
Beneshit. Pas Traktatit çeko-gjerman të 27 shkurtit 1992 rëndësi të veçantë ka
Deklarata çeko-gjermane, në nenet 20-21 të të cilës fiksohen të drejtat e
përfaqsuesve të pakicës gjermane në RÇ dhe personave me origjinë çeke në RFGJ.
(Pika 5 e Deklaratës)
Në pikën 6 quhet përparim i konsiderueshëm I RÇ mundësia e veprimtarisë
sipërmarrëse ekonomike në Gjermani etj (Sipas nenit 45 të Deklaratës).
Ponë këtë pikë të dyja palët janë të gatshme në kuadrin e normave të tyre
ligjore për shqyrtimin e kërkesave: vajtjen (në vend) dhe hyrjen në tregun e
punës dhe sidomos marrja parasysh e argumenteve humanitare e të tjera,
veçanërisht mardhënieve farefisnore, por gjithashtu ato familjare etj.
 
Thuhet se wshtw krijuar njw fond çeko-gjerman?
Të dy vendet kanë krijuar fondin çeko-gjerman të të ardhmes. Pala gjermane vuri
në këtë fond 140 milion marka të të ardhmes, kurse ajo çeke 20-25 milion. Të
dyja palët kanë nënshkruar marrveshjen për drejtimin e përbashkët të fondit.
Ky fond i përgjithshëm do të shërbejë për financimin e projekteve që kanë të
bëjnë me interesa të përgjithshme (takime rinore, kujdes për të moshuarit,
ndërtimin dhe veprimtarinë e institucioneve shëndetsore, kujdes për monumentet e
kulturës dhe varrezat si dhe rikonstruktimin e tyre, mbështetjen e pakicave,
projekte partneriteti, forume diskutimesh çeko-gjermane, projekte të përbashkëta
shkencore dhe ekologjike, mesime gjuhe, bashkpunime ndërkufitare.) Projektet e
parashikuara janë fitimprurëse, para së gjithash, për viktimat e dhunës
nacional-socialiste. (Pika 7).
Sipas pikës 8 kërkohet studimi i përbashkët i historisë së zhvillimit të
mardhënieve çeko-gjermane, sidomos në gjysmën e parë të shek. XX dhe për këtë
kujdeset komisioni i historianëve çeko-gjermanë.
           Të dyja palët mbështesin dhe kujdesen për trashëgiminë kulturore, e
cila bashkon çekët dhe gjermanët, si një kontribut për ngritjen e urave në të
ardhmen, organizojnë forumin e diskutimeve çeko-gjermane që funksionon nën
kujdesin e dy qeverive me pjesmarrjen e gjithë atyre që interesohen për
partneritetin e ngushtë e të mirë çeko-gjerman, për zhvillimin e dialogut midis
tyre.
 
Si mund tw bwhen paralelizma?
           Nga sa u parashtrua per fatin e gjermanëve te Sudeteve në RÇ dhe
rrugët e zgjidhjes së problemeve te tyre krahasuar me minoritetin etnik shqiptar
te Çamërise ne Greqi ka disa perkime si spastrimi etnik, fajësimi kolektiv,
periudha e njejte e ngjarjeve gjate dhe në fund te Luftes se Dyte Botërore,koha
e shtrimit per zgjidhje pas renies se komunizmit dhe perdesse hekurt, etj.
            Por ato që janë kryesoret dhe thelbësore jane ndryshimet ne
trajtimin e tyre si nga pikpamja ndërkombëtare ashtu edhe midis trajtimit te
vendeve e shteteve perkatese qe kane kryer spastrimet etnike.

           Spastrimi etnik i gjermanëve te Sudeteve u bë me miratimin e Fuqive
Aleate, siç u trajtua më sipër, dhe nën kontrollin e rreptë të tyre për
ushtrimin e tij paqësor e njerëzor ndërsa spastrimi etnik i çamëve u bë nga
shteti grek ne menyrë arbitrare, me dhunë e gjenocid , pa asnjë marrveshje
ndërkombetare ne fund të Luftës së Dytë Botërore dhe mbahet i fshehtë dhe
mbrohet deri sot nga te gjitha qeveritë greke te pasluftes. Gjermania dhe Çekia
përkatësisht kane kërkuar falje, kane njohur pergjegjesite dhe kane marre
detyrime per mbylljen e plagëve të së kaluarës së tyre te hidhur siç u përmendën
më pare,duke gjetur dhe zbatuar zgjidhjen politike ndërsa Greqia e ka shpallur
tabu përmendjen e fjales ”Çamëri”, dhe kur përmendet në ndonjë rast braktis
bisedimet ose ndërpret dialogun si në rastin e ndërprerjes së bisedimeve ne
Sarandë të presidentit grek Papulias e rasteve te tjera te ngjashme, të
panumërta. Gjermanët e Sudeteve hyjnë e dalin lirshëm ne vendin e tyre pa asnjë
pengese ndërsa çamëve të pafajshëm e viktima te gjenocidit nuk u lejohet as viza
per t’i vizituar si turistë vendlindjen e tyre, varret masive të shkaktuara nga
racizmi më i egër i kohës sonë që kultivohet e mbrohet me fanatizëm nga shteti
modern grek.
 
Çfarw shembulli mund tw marrw Greqia?
          Në këto kushte ka ardhur koha që Greqia të marrë shembullin e Çekisë,
të kërkojë falje për gjenocidin dhe spastrimin etnik me dhunë, të heqë dorë nga
paudhësitë e mëtejshme me shqiptarët, të heqë murin absurd që i pengon çamët të
shkojnë të rrinë e të jetojnë të qetë e me dinjitet në shtëpitë e tyre dhe t’i
kthehet normalitetit për nje miqësi të sinqertë e të qëndrueshme.




Bibliografia:


1.Collins Encyclopedia, Glasgoë, 2000


2.Ëebsters' Neë Biographical Dictionary, 1988


3.Compact Encyclopedia Generale Novara, 1995


4.Marina V.V Vyselenie nemcev iz Çekosllovakii:


rozhdenie i modifikacia idei. 1939-1943


Sllavianovedenie. 2003. Nr. 1


5. Dokumenty z historie çeskoslovenske politiky


1939-1943.Praha, 1966. D.1,2


6. Çeshsko-nemeckaja deklaracia, 1997


7. Postanovlenie pallaty deputatov kasajusheesja


poslevojenyh prezidentsih dekretov. 2002


8. Mehmeti A. Trajtimi i gjermanëve të Sudeteve si alternative


   për fillimin e zgjidhjes së Çështjes Çame, “Krahu i Shqiponjës”,

   Nr. 86, 2008.

9. Të dhëna nga interneti për Sudetenland.



                                                                                               
Ahmet MEHMETI
                                                                                               
Drejtor Ekzekutiv
                                                                               
INSTITUTI I STUDIMEVE PER ÇAMERINE

Komente (0 publikuar)

total: | Treguar:

Publikoni komentin tuaj

Ju lutem fusni kodin qe shikoni ne imazh:

Captcha
  • Email shokeve Email shokeve
  • Print version Print version
  • Vetem tekst Vetem tekst

:

Ska tags per kete artikull

Vlereso kete artikull

0
Powered by www.merbraha.com v4.7